
قەدەم ئىزى بىرqNbkqML)lOj$8tXاۋنىڭ ماڭغانلىقىنى ك5DHyn 8!WOD483E)56oOVNJAEVCOkEE0Y+Pszj 6BBsۆرسىتىدۇ.
— مەھمۇد كا rqbLAuWUJ0ejAPIvewmnhHvrH!WIHpHYINRY9TWfrekbAxjGvشغەرىي
TT 5PMSwC!M)k%3
دۇنيtElNNQ1ty qgO81sasf0np&t($VIs)W8ا تۈركولوگىيە ئىلمى DRBpFtdZz%PUY4yy$Q)1!XufdSۋە سېلىشتۇرما تىلشۇنtSR@NzjQJ+Z-COC20hzCW3PSEmG*p9اسلىقنىڭ ئاساسچىسى مiC*UC%RffKsn3BKgp8-7N11^mcxZgm-k4Wەھمۇد بىننى ھۈسەيىن OY(ae9bmF@DrZ @hكاشغەرىي 11 – ئەسىرد63d^dixp0uVhVv*KzP*jxJp%@cc!l#ە ياشاپ ۋە ئىجاد قىلDRnKif(i#MbqxZnKsggZnsur$ndyHrh3ىپ ئۆتكەن مەملىكىتىم&8*aMvvs3BlDaNePYZNyTP-yzF1U@Z5UF##ىزنىڭ مەشھۇر ئېنسىكلN %z4zu^5u+v9*PTY1IGzGS 86kovC(4h%eوپېدىك ئالىمى ۋە دۇنNb*1(!xUsp2UY41u2Zdi2+50V9QJJ$m2JAFkCS@MCvz0 m*vCQيا ئېتىراپ قىلغان ئاxV*mlg22&4u$GPr0CiOeiBL5dT5E%SzDlN-bd# hEiتاقلىق ئۇيغۇر ئالىمىOwT6EMjXS8NeB4%njCuu، تىلشۇناسى ۋە ئەدىبe$4IZCrOTHudiP7jCuD3aZi4kNىدۇر.
ئۇلۇغ ئۇيغۇر ئkM2wXdL-hl3الىمى مەھمۇد كاشغەرىfu&v0KRF%FtrLhKaWWHdfD! *19sp9wينىڭ تۇغۇلغان يىلى ھn#HZiA!NRxe5ydN!z+)uzsUpD-RHbsBەققىدە ئېنىق تارىخىيO(&@&7FDhzh)tt@+t V مەلۇمات يوق، شۇنداق@*X89)6IX50&BC&تىمۇ ئۇنىڭ ئۆزىنىڭ م4@p#M-#iەشھۇر ئەسىرى ‹‹تۈركىEي تىللار دىۋانى›› ھەZo2g^y^+$ZkaWJ9IAf*c6n0 7yWR0sR4wFMqj0TcxKrWbOdjJRققىدە ئېيتقان: ‹‹بۇ -^07 t&@!Xssro%WHlكىتاب مېنىڭ ئۆمرۈمنىycuLKD1xt4gm%Ge4B* ئاخىرىغا يەتكۈزدى››U+H8P-FGV@p6GKRU9EWSei## دېگەن سۆزىگە ۋە خەل0WFق ئىچىدە تارقالغان رJ9fa@x)eVY4JeQىۋايەتلەرگە ئاساسلان$6xp62xJ3CVKaW$I@o3(jsQOyeLغاندا، ئۇ تەخمىنەن 1k+fTySEPZ1H0JURY99L@OIT*dBvl)C31jCsU&008 – يىلى ئەتراپىداg J تۇغۇلغان.
مەھمۇد كاCTbejdKU1mCYDh*zq63XMrp&%Q0شغەرىينىڭ يۇرتى، ھايtkC35+#اتى ۋە قەيەردە ۋاپاتwVQjh+Nbhbl+#Wg@l5!5 بولغانلىقىمۇ پۈتكۈلPwSKX7Zjnx^Q(sN*%Lz جاھان ئىلىم دۇنياسىc-rKg4g30eoEغا تاكى ھازىرغىچە توY&G@q(2yuLNncCLxلۇق ئېنىق بولماي كېلJVQ&3A#O1Zbyx+GHXىۋاتقان بىر مەسىلە ئf3@KMe$oBB*d$B2^5Va)Dىدى. بۇ ھەقتە خىلمۇخrUpTg6KV&sM ftLvY+)JH(Ot5S!gGUY!4nrE%y0M-)@-dJHKIOEىل كۆز قاراش ۋە مۇناXnU 4v)زىرىلەر بولۇپ كەلگەنyىدى. مەھمۇد كاشغەرىيm49ndV ئۆزى ‹‹تۈركىي تىللاyqTrkqKjSp*+OSر دىۋانى›› دا كۆرسىتHheWFf#Paggj-#i+f4f$ىپ ئۆتكەن يىپ ئۇچلىرfX)fyj%RYrQL*+U@1q0^^Pz4hsIkkOp9&%2)qM0Wىغا، ئۇزۇن يىللىق، ئ&lzYEaBR^1y96lەتراپلىق، قايتا – قاd&-so2l1SbUSBG$y4يتا ئەمەلىي ۋە ئىلمىTz3L+s9e3pUfo6tvED*LykZ4%8@lNveF#PCHLit4MiL+5Fvnjي تەكشۈرۈشلەرگە، خەلC7wQSttm8#Tl0jymkYB8*J7#+VgMCt(n2apZJV cUjق ئاممىسى ۋە خەلق ئىcU0Zd8eP(hچىدىكى مەشھۇر ئۆلىماrg92Bلار تەمىنلىگەن قىممەNU*S%tkjWrUkzFS48rF1vb$ccvtOR*(JVfqتلىك يازما ھۆججەتلەرy3+rM9u P4JeJ&Fگە ئاساسەن، ئۇلۇغ ئۇaf3^pTTQtUXy1vxbEq 7(&!vkjSqيغۇر ئالىمى مەھمۇد كsh&xje*-ssPi4 ^NdDz5mH52mvDVLyr27VOاشغەرىينىڭ قاراخانىيmلار سۇلالىسىنىڭ پايتB6Dx2F^UUMUiTh+SwZsAsP0xSRAtlUlDtBcO-VV*IlttS-8ODەختى قەشقەرگە تەۋە ئRwk@jU+dqUh$E1^HsG*SRvQ0LiUtEc73jwEYX@ohYjosD^^SuQbojxsgXAوپال يېزىسىنىڭ ئازىغ$B78k0TTV كەنتىدە تۇغۇلغانلىقY9Q1Xh4Bx2LgH+0ItNUS50yRky7b08MLl 2OrKBn4d++pQى ئېنىقلاندى. ئالىم ej42%6o5JE^s95rUsIZqAbZ85&(HK cX#5pq3WG&DsCiHGJ$DLh(QF58-4ئۆزىنىڭ قەشقەردە تۇغ61q7uPczs)zkogq7s%cg&&6TfRۇلۇپ ئۆسكەنلىكىنى ئىMS87-8zwIRzRWjjپادىلەش ئۈچۈن، ئۆز ئ&7ay57nG1gF5qrT0Wg3g$0TGsxHIM@4MPPj^lZMKJpuiYEPeK%ىسمىنىڭ ئاخىرىغا ‹‹كVIv)lJ7g09*Gii3Xhbr bxNHI5@-l+fIi(A8ds#j$gRo4اشغەر››(قەشقەرنىڭ ئەF*hb$tkAw*o+iL@KeHKMw0ULL+YVXGh))UI0$@4M##Fwc0f1cnZF(4iI5^mينى دەۋردىكى ئاتىلىشnjzN2BI+VR3D^TjCOYk3Vى) دېگەن ئەدەبىي تەخOd!9L kDXa1GRrxBMXBUp9%e^crIlbLIyZYbBpGpmەللۇسنى قوشۇپ ئىشلەت@lll2p32E4cvvq#T353NSy ^ZEIMCNimwt)$xكەن.
مەھمۇد كاشغەرىيXd0pv(6CDwQjEcOkT4iz+SO##DtG^qg^$% 8@7نىڭ ئاتىسى ھۈسەيىن ئO^ONcH%pd-LttPl&O@Eىبنى مۇھەممەد قاراخاuL^Z+N^bNtVyVVa!YIoddaD#pGt376+!7O1cUVE@3CSU+(ZYOنىيلارنىڭ خان جەمەتىKTO*TVدىن بولۇپ، ئۆز ھاياتFemnVraPXPqRJjىدا ئاتىسىنىڭ ئورنىغWAc&rixTk#oMEا بارسغانغا ھاكىم بو2لغان مەرىپەتپەرۋەر ك(VEyQ7UwOTb$+UcD!I^Z(YO*KpAXY2cىشى ئىدى. ئۇنىڭ ئانىXlqA1nN7e+wEa-I^vbzMK^tkbld+jEzgwa(xZt-f^&1z2(h1سى بۇبى رابىئە ئۆز زQ+BD71v+Liiامانىسىغا نىسبەتەن ئ2aI&JuLpNaB2# Iالىي مەلۇماتلىق، زېرnOco7Obh+Aznq %$IJbrgm*fM1ەك ئايال بولۇپ، ئوغلo#@3dh%o+W8Q#(m E+0Tfacl5nywlTm8i$Y1^5dى مەھمۇدنى كىچىكىدىن6HUJhaT0YS#JA1Hze8abOZTTOgyYtq9dvm6f ئەتراپلىق ماھارەتكەF2gDHVOVU4KAjl@FBeBRp@U!mj^t ئىگە قىلىپ تەربىيەل7LqG*3y*gNqci7oewzQWynz^vzzk5j^cUqh3AsBbs4@%mt#eC^4Reەشكە تىرىشقان.
مەھمۇVgLZTzu6EgW(0Bic9oP&qGa2rOIR&tKOz$!6Emد كاشغەرىي باشلانغۇچTHa!%OcV+KE7ahuoH04T@RnDk7L++E7X 8wTO%KJ+Zm مەلۇماتنى ئائىلىسىد@ە ۋە ئوپال ئازىغدا ئ)iU!الغان، ئوتتۇرا ۋە ئاl*qBلىي مەلۇماتنى قەشقەر$(xPK7z#u YR!fCMiدىكى شەيخ ئىمام زاھى-nF3p!Gcm1v&B^65YnPX2qtد ھۈسەيىن ئىبنى خەلە1U!$ydEZ7Msbe2iY3-ZZiZnZtEPD2EjBف كاشغەرىي مۇددەرسلىRaRz(QFKPrtz!iMVKTL0jZ@Bg6qw!--0^)rM6iSOCZxn4EAك قىلغان ‹‹مەدرەسەئىgmQ0+YG08h+yiyQac ھامىدىيە›› دە ۋە شۇw3kArTast1^Zh9v چاغلاردا پۈتۈن شەرق#D-KPhjkXa6(a^Cl7*CT-Lf9-JzFM9NoaRtACCC دۇنياسىغا مەشھۇر بوZxcmHlJ1Q*0TUhG+4NE@eidf&لغان ‹‹مەدرەسەئى ساجUNv7kEDZ0V0rn$x200mHqxrPpBZ(VxIppt*9AFql f*SDf8S+-$z$ىيە›› دە ئالغان. بۇ n5HDEeg^ nClee1t7WDDg3+Jzo^LT8!WKPu-XoQgg#-V@Sئالىي بىلىم يۇرتلىرىX-eJD*!T(oWeEeKVZj$gtUr7om*)m*GH^pZREHa9دا ئىسلام ئەقىدىلىرىuQp@Epk9hPH5gneP%Cs3نى ئۆگىنىپلا قالماي،20-+vP44Z7 بەلكى تىلشۇناسلىق، DgKyA3*+EjMF5AY63enbemx*bd+DgFxGxCHD$w$ko2-ACQDZL^ئىلمىي مەنتىقە (لوگى6v0r*^C(jJnEXS*l^^^VNFzwvvpGyi2 Xv6mzSrcZ6Jww)dEm6J0@كا)، تارىخ، جۇغراپىي*Ab(n2gg%k)8TnJ4!!8&!D+&l*JOv%vzzEEU)!Svx4QmrObZqGPOە، ئىلمىي نۇجۇم (ئاسl4u**S+L0o6KOXklZeU6egRZuvAXUsg0D8+!Zwz59CB$LuJEYترونومىيە)، تېبابەتچa9UFh5kuI(5Bft0Bm0PckIQq!ىلىك قاتارلىق ئىلىملBV(v8fmJVdjy!Xqokpqz ket*tq4JySSE YuDu3dLQjەرنى ئىگىلىگەن.
YcTeZkkA7hp)#OlH!G%XnqVG59jI5$vVc8HKzMvn
شۇ چMq94uFneOf1o3jMzoHxn Lj#G^hIIIuQP)$n@@QSBEv@qاغدىكى ئىجتىمائىي شاll+#e2g+Hx4Z(XM4iLwjO&NoiqxiphoCHJcرائىتتىن ئېلىپ قارىغYO7Kik3اندا، مەھمۇد كاشغەرىo42od&n lhoA10N1kRJ*32c4ي ياشىغان دەۋر قاراخ^DRaY1PCdT8LrYpxH!@-@89!W&v!LI62YCgo-Km8FOr*^3IIhijD(@z4I^Kانىيلاردا ئىلىم – مەD iNرىپەت يۈكسەلگەن دەۋرwD^8nFMR بولۇپ، ئالىمنىڭ بوۋJ)&%+GN$U*YeR(hrADYTCx5&I#uNTىسى مۇھەممەد بىن يۈس5cPf2RSK%Jn*+TokH&X7wd@8z(xaO7VlpBa$azmoJUSoۈپ ۋە بولۇپمۇ ئۇنىڭد(QUql#sH@C kW^ATOHw@PbG-8Z r1P&7SJ0AF27Vx7W%!#ىن كېيىنكى ھەسەن بىن+64Ah#dPz7uOTI@IZl@6YY36CYrh+$mpmPkXvOvqF6 سۇلايمان قاتارلىقلاutL)HAoQm4%((Yyc&qRlUر قاراخانىيلار ھاكىمl1fzcLLn #snO78*F3O0Mg*6k#@qwrKn)p-#^O2ja5U#WvJwrىيىتىدە ئىلىم – مەرى7v2xL)!%ppCJ&s3!klm#uir^TF7 oqfLrR3C5uQZGQypKHcGZreOfoXhhپەتنىڭ ھامىيسى بولغاBB@wedS3LS(JTن شەخسلەر ئىدى. بۇندODWbUm4 JA7y$OhXe9SORx(qG*(اق شەرت – شارائىت مەTC%Npgx2jG7(JEhd2PM+wj1ھمۇد كاشغەرىينىڭ ئىلPktffwI9!edzRhO5LPىم ھاسىل قىلىشى ئۈچۈ(HCWbS SohI2Ncن تولۇق ئىمكانىيەت بWV#Se0d81(7I nSk20xl@GLeduAJ$eOo(n*ەرگەنىدى.
ئائىلىۋى ھ-jS(Yqb(taj%&h49oXP2اياتىدىن ئېلىپ ئېيتق^o64)T1*t&+j REr+iW5UZZEGV0%+@nb@9fbPh%8IL6ttm$(YNX9(vvCRCXاندا، ئالىمنىڭ ئانا SwoUSZتەرەپ بوۋىسى خوجا سەy8y-51Lk+LStje7*YmCkOKk$u80ReHjnIUdt!^ H)koo(mrZG2z يپىدىن ئوقۇمۇشلۇق كىKtpS)tW$IPRUMLflAM--+Onشى بولغان. شۇڭا ئۇ ئGH1g(Ehhz5IM D5Pe44KD1#MAN8sB16Xnv*pg*&LnPf*wtvۆزىنىڭ بىردىنبىر پەرRF@zYU3-R4oRyvH1 G12sCqx@lCWUhPuOis#H^BHbmTp#g!$#)Tvjd9cزەنتى بولغان بۇبى راP KMEZ0IorGxHfO3)O 00m7L3$QmsEE)Gdamp#0uبىئەنى كىچىكىدىن تار4&EKuL*X*UbJKLprsaW@JmA-qa2@@VN9TOqVvSN5%dwتىپلا ئەخلاقلىق، ئوقG&PpMBۇمۇشلۇق قىلىپ تەربىيCdSASdbw1tXjfGa&ikIەلىگەن. مۇنداق ئائىل(e0AGYJ&k00k#$K&r80ىدە دۇنياغا كەلگەن مhA2f@GOx1(nzIpZxHRaawMX&z^lE t37ەھمۇد كىچىكىدىن ھەم !!WP@!z ( (FH7mU6REqph4A(59OL78BpxWWfKj00ppzquLMHGqmNقەلەم ھەم ئەلەم تەربBL0&icA&UOWaEPsazU9kH-7ilw2Uyn^T&2Rq@fQm1bPgiyakQXJ@Cj@JnY0ىيەسىنى ئالغانىدى. ل*Al&cA7 r hKIJpy*yېكىن ئۇ بىر سەركەردەddXg6cpwmh+5ga&H)ICz8OQhzo%(k+DgoKo8Ke*y (قوماندان) بولۇش ئا7g4*6xByW3y92Z7Z32Ytr+Lpرزۇ – ئىستىكىدە بولمN1tH7LWmMO+cd^vKY41X5MgmcA)rqfuD#hTZاي، بەلكى ئىلىم ئۆگىK-Th+e#fWz0L2DjKcjDK)m*C&ZcVhSE#XKm*v0&CCنىش ئارزۇ – ئىستىكىدmBzmj9CvnHە بولغان. شۇڭا ئۇ باRrBU^C5tsis-cY@@ 5TU3cERgt4R5zpWCلا ۋاقتىدىن تارتىپلاi01Rx3^GMM0TNO%ockhHKM$j& ئۆگىنىشكە تىرىشقان،wi)5f$oS11J78sMgK^w#e(^AsfrnXdP# l)N*L پۈتۈن ئەقىل – پاراس+HkZk%jz2HtWClىتىنى ئىلىم ئىگىلەشكDv00pە سەرپ قىلغان، ئىلىم!mKI5%lqGzv)wY – پەنگە چوڭقۇر مۇھەMY$+lZtHRF$K*HMmLXXtxmR(P8KMWroH7HSo)ktببەت باغلىغان، كېچە )#yyg5uvGPVZZ7cfW$TdTFF#– كۈندۈز، ھارماي – تwW9fCyRj5dru3qCzuA4B- BCالماي تىرىشىپ ئۆگەنگo5yVI51(8QU@ggt!N#rLKy0&Hlbcd-qhdەن ۋە ئۆزىنىڭ پۈتۈن ^DWQznQLmpfTXkھاياتىنى مانا مۇشۇندqmfFEGUSLq@YNMFQgr4u1^8OaI!34Fاق مەڭگۈ ئۆلمەس ئىلمl0VWNxA pSh5!@@^-cىي ئىشقا ئاتىغان. ئاestgTm LgS3cnN-LMU1mOui%2)I*XK^vLxAH(cenI#3yygb$77nd+SXSFلىمنىڭ ئون نەچچە يىلLmdOF)Y3nZPD قىر – سەھرالارنى كېJزىپ، جاپا – مۇشەققەتjC6t@BCAcb$vNI(lRf7bbuBh3hfK9(i#4gbكە چىداپ تەتقىق قىلىB*@1ش روھى، ‹‹دىۋان›› داeypDlS)T2kINn&(Nag(hflo-)40!wpyoi!IG مىسال كەلتۈرۈلگەن خbqJ2RlsxkSA+G*zەلق قوشاقلىرى بىلەن *4YNPL MB7j-v-tخەلق ماقال – تەمسىلل(ATV11D!9u9r52Pىرى ئارقىلىق ئىپادىلthg^dE!$XfQj191%wTD3iJ^rRGQ%$Buxt115MCcHxhyrh^KKەنگەن گۈزەل ئىنسانىي(gLd28h@M#4&39Kll6MXj1&MJ&dS jwpS4hQERw-& D71Xslcxb#jkT خىسلىتى ۋە ئەخلاق –2$OIeQSvj پەزىلىتى ئالدى بىلەpTw3JIsn&Tra4YSpCs(Dnn&TzXw!bp&xsZ)m$Zx(5@5pslc$Evbj#ن ئۇنىڭ ئائىلىسىنىڭ،td1nk بولۇپمۇ ئانىسى بۇبى4^4WgIW رابىئەدىن سىڭگەن تە424JHQDHC)9ربىيەنىڭ نەتىجىسى، شrK$8zGZ(2rmYukiUxI0PJ&qKc-zW@+WMۇنىڭ بىلەن بىللە تېخQMr5Hkqci!6qxXzWiR7rx1N)7xvn7^@3eIbVffo&MM+sd$ىمۇ مۇھىمراقى ئۇنىڭ M81O6#cqGaئۆزىنىڭ ئىلىم – پەنگh *s0u6FbAmkbv$f%TD9w@9)6&aQR3d&+tq*0@VqzGTo&e$xW^pu IlVJە چوڭقۇر ئىشتىياق باBfN+VIa!wغلاپ، جاسارەت بىلەن &nYR1g zf^^)adXiLW^hVAxn5تىرىشىپ ئۆگەنگەنلىكى^mgVa4EnfAMA7oCe7N5TOsR03Dc)-2Kq0KXJeiFeIXf( ۋە جاپالىق ئەمگەك قK&VMbUbUwkىلغانلىقىنىڭ نەتىجىسmt6kefm)j4Gw92VlG*F88uAA$Tl3c^iTMe#npC7B&ZfI%jZ2ىدۇر.
ئۇلۇغ ئالىم مەX0e#ھمۇد كاشغەرىي نۇرغۇنO2cHx6jlJT%#6Fm)hIz)iuRRb$XlB32X ئىلىملەرنى ئۆگىنىش 2OhX1vO%Wa3yHqN&z05TI021Gبىلەن بىللە ئەرەب، پbOwPM!26oVQhsLGatwKrf^ZgIE8M1QSggU9g N64FFPbارس تىللىرىنىمۇ پۇخت23@1L5nXFi+b CuI$8(XL()S40 YY(B+*ا ئۆگەنگەن. ئۇ يەنە Q4-% Ip0sOnGW0l@%kBpZ3Z(2S3mYK*77+SCSzocq#m@7OBCwHtM(wشۇ چاغدا ئومۇمىي ئادa!zr(PkfmkT-Kyr*ZdqSlSQz*O0RR4k&!y6B!ەت ۋە مەجبۇرىيەت ھېس37JW5l75qYابلانغان ئات مىنىش، uvcQelXX9)ئوقيا ئېتىش، نەيزىۋاEv3زلىق قاتارلىق جەڭ ماuI auHfh%OgE22pPnVP(7U7Fr+p4j)3l8M&Atھارەتلىرىنى ئۆگىنىپ،wb2xxcmX35*#Q^9A(kczC@gNJvt8 چېۋەر چەۋەنداز ۋە ئG)IMD@ E)l25jAFw@Aw^55d(K2-YGG^2agE9DZ7ih7AP5QGGCyemۇستا مەرگەنلەردىن بوa81c%H2X(لۇپ يېتىشكەن.
ئالىمن@@yLrX#K2Z#W1RexzR&Wez&cSkX6C%Pz+CIdK53@oH8P-mX0I(ss$ىڭ ئاتىسى ھۈسەيىن ئىbt&h*r6YY4mDUlK@p4)9yبنى مۇھەممەد 1058 – LyVu1K&d$GdEDfVNQ3E(N0adv@X+a#jيىلى ئوردىدا يۈز بەرxBv*Vbگەن بىر قېتىملىق قىر0I2FbI7AJ2HSttE2DFSSm&cwx*jJ&2 P0jq0b8ThRfquغىنچىلىقتا ئۆلتۈرۈلگ)jAjGYzA4+D7tWZZ6lfnBE4@eTxL1huoaa7r3Bەن، لېكىن بەختكە يارIىشا، ئالىم بۇ قىرغىن(QK*4!j#K8Xj)TlTwGko edCDAEym%چىلىق ئىچىدە ئامان ق(mrshP%bZ8P5eالغان، شۇنىڭدىن كېيىs-6yuzx6nuWd4 IU0QFOzjH3jSSc-YCm7gZgن، مەھمۇد كاشغەرىي ئnk!-Sz$j$&^y$*PKUowCCYq5sGLXd4S8ۆز يۇرتىدىن ئايرىلىپ# Kc5zzvJ!QrPP، تۈركىي خەلقلەر ياش$(Ujg3PI^uf1Jua$O3vS NoYQciiRV&Nاۋاتقان نۇرغۇنلىغان jGTTGJYouHQP&Leaشەھەرلەرنى، يېزا – قNYOPw$F*1z5ىشلاقلارنى، بىپايان FVr9R56jq485@yTf+IErUV6يايلاق ۋە دالا – قىر8diF!لارنى ئارىلاپ 15 يىلgDY)DE2)qW$^CmTyk4yL-UjIKgD1* تەكشۈرۈش ئېلىپ بارغ7uAQ#dBjXMxq5H)ZbNql%IbAyl20s)yvF&zNyNCUkp)XPSIILA0z2sان ۋە تۈرك، تۈركمەن،Ca0nFaoMDC9w(E2409J 409kHLdqcl#x^zw9wGPPJ^VT0P$-R6@8t ئوغۇز، چىڭگىل، باسم4D#qEfmXGQ %#lE8qHP-$BYdx)2Z9R9&tC(DYKW%ىل، ياغما، قىرغىز قاI+wj!!xyBezs^BH&+^jxwOaSTzvsL%Oy38V1UyFJ*#MIO(تارلىق تۈركىي قەبىلىRa Y^+$L2@-9866Pbk t)qE)!d#24cQ0fBPddovtI^UwLلەرنىڭ تىلى ۋە ئۇنىڭz2EVGSEppP#KqH qbnTJtgcA9f1h(T0Wpl@VKyU@mm8Y4Y-Bc#hp پەرقلىرىنى، ئىتنوگرQ1A61EQe6fLP!gUys8EK(ImSPpافىيىسى (كېلىپ چىقىشV37M9sW8at+4EH(KP7RMFgh4xq@hdBI@w^&JBtz!ExPISo u4%Z k aFc مەنبەسى) نى، تارىخىFPEptwW4j^(rU^6O#v@Ug نى، جۇغراپىيەلىك جايZgI-warTyj8g6+I53JKLOFqXXf(*IenJ %v3$k@sQ4pYTXygلىشىشىنى، مەدەنىيىتىI&&Y4 ۋە ئۆرپ – ئادەتلىرىaIK!iijdrB4FlgMkDnI3RQSG5^نى تەپسىلىي تەكشۈرۈپ(*RXXrN5D+wVAKF!LeeoiWu)mxH5)xv#uU8Yl7A%Q^lvsE@uu) چىقىپ، ئۆزى يازماقچC#$qc$dux95u( 87EXCOvbdj5mw#-Cv*M-)frmWA@Fz6u(0ssgj(OD*1ى بولغان ‹‹تۈركىي تى9v@J1PleFLu2NT2Wa!u8TZ$3%mgY9)#a!0XEdRRrH-4d4FAk0للار دىۋانى›› ئۈچۈن j)v!ماتېرىيال توپلىغان. RO5ue2^UuISuEfcBEEKnxD7ENcPAA!ZLg5xئاخىر ئۇ 1072 – يىلىgZVC0U%+T3&nT$rIZdB$0c6$)f@m+% سالچۇق تۈركلىرىنىڭ -Ohh1UxINhGuQL)iq9(CS!$FMvThlu*gk18jID0ھامىيلىقىدىكى ئەرەب SRbئىسلام خەلىپىسىنىڭ پw@sY4VMsOGi5z OevtI+nOJ!rFfHM5GFBGun+ipi1W!zbHaIE2s4ايتەختى باغداتقا يېتhD0RE#bXYOxPhFNtm vi5R4#7-0KAuD(#9ىپ بېرىپ، 1074 – يىلw%Hqm#i-#4U&Ta!!1&fem7IcDNjBfQ*$XJGO7Z#HuX8$ىغىچە بولغان ئىككى يdN3SaNrUG5Kcj2H+QQF^Lىل ئىچىدە رەتلەپ يېزP)67u5EPE9@smms8ATQjik8Cq##Uiىپ ‹‹تۈركىي تىللار دAH3Ag7Pq8%t !zV0#aJ0URyCgىۋانى›› نىڭ دەسلەپكىx^2xqXScOhvdjlsmdr@-R)ynD-$HXyG*+E*gHBN9^ نۇسخىسىنى پۈتكۈزۈپ 9ZVCj^Qi442@wGtچىقىشقا مۇۋەپپەق بول0+1EKfS-0c3pFEXmygIT931KXp#Q@kKH&R$4W&*bgQiGrKiETe4vFwbVU%fغان. 1074 – يىلىدىن WyC4P1076 – يىلىغىچە بولغL SRFQwl7dsWwAH )IbHC5(TJ9WQLMINU%RbW2Yu#ahان ۋاقىت ئىچىدە بۇ كQwUXre)XWI)hu9lvESODV3Ceejquىتابنى قايتا تەكشۈرۈXM^)*q(hMZBcj%P 5Kwr%SvYQGa7eXzRBIF9jCskP91W$vkQM#Fc@d@پ، تۈزىتىپ، تولۇقلىغ*W+Zj6cQzXqK!vy#shSRyS11NqyoUZc!VN1rYsbX4n$z7sbcCUاندىن كېيىن، ئابباسىss#e!^gHx99mqbJ1CeanZBVRwRztI7O) WJq *#OJJw**WhYيلار خەلىپىسىنىڭ 27 v2mKQNBsG$tvUVtVpeOjoCQ2C5GBYKYhvs58kS%zZO)Tx-^c– سى ئوبۇلقاسىم ئابدEST3WGyktgCC)%1NVNYC4B^o*dQvTRoMQExb WZ5aۇللا بىننى مۇھەممەدىfhGgbJQMuH@lAP0DDGAyJWJgsBlddNMi1+E5 Ne#WXI!vN^DOgYdg#L7fuNل مۇقتەدى بىئەمرۇللا-9lgP67F5rciغا تەقدىم قىلغان.
ئاHeiCyyx(t&59%لىم مەھمۇد كاشغەرىينBىڭ سىرتقا چىقىپ كېتىegشى مىلادىيە 1058 – ،PcafkNljZB$yi$ $vNp9%*cO9iBAxrdQ!SasH-x*yyPaWL #jYKG3I7&iDL 1059 – يىللىرىغا توJ7GQ*(TlEHqBQQ!!غرا كېلىدۇ. ئۇ 1080 D&I%VRxjDHRXJg– يىللىرى ئەتراپىدا aباغداتتىن قەشقەرگە ق^4@m!jQHi5X9Wqi^Npdv*oHb^vsoايتىپ كېلىپ، يەنە كىybtHC$#B#uwPkcde&joXkyet3TsN1t6ندىك قېنى تۆكۈلگەن ئ&7lxM)606انا ماكانى ئوپالغا ئXgji ^Tu^0ZL-0Y-&P-VG5$7UaDVpgAGe0li#LE+%U9%ورۇنلاشقان. ئۇ ئوپالi(!!pBHx@-OGkUpP7x38Piynuy93+iPPz1b24+8b($8hYBnn5DahJ(6gbغا قايتىپ كەلگەندىن 12ENكېيىن، ‹‹مەدرەسەئى مkt@Ybz@UzTE8YF5$BKckj5OD&jG6HlU7Ojx4TMH5Dwy4(XiMەھمۇدىيە›› دەپ ئاتالg60ZiJ&hs6XhAh(xpqغان بىر مەدرىسە بىنا0t3BJ2xTMUF قىلىپ، ئۆزى مۇددەرسYIf(XusM$d6@8UhjSلىك قىلغان ۋە ھەر قاzOXk)nfMlgA1Uk@N3$k&Xe%pNWQh0)W Of)yيسى تەرەپلەردىن ئالا#VkNmھىدە مەلۇماتلىق نۇرغdzWQze1mI608s+X^Y9menmDaw^0O8qVagoa)VKtzWE0llnx@)o20YQXGmKIۇن نۇرغۇن شاگىرتلارنHH%vsJ h1BSeBIoY%fNDwlpatDaC+Se7VHى، ئىز باسارلارنى تەFm4$kwX7$K3bAPn*J#S dVtHH#zQzH-kU)*ik&@AFG52#9i-ct7NXPربىيەلەپ يېتىشتۈرگەنGiTK#e52IIZTM-z(rJyvVR^E3fgXxQ%YnYkgWKKo. شۇڭا كىشىلەر ئۇنى puTn‹‹ئىلىمگە ھۆددىكار پo(UoJE(fQfW IRI^awtESvpO(HRFErT!LSrtZ H%L)zcws9GpKPNىرىم››، ‹‹ئىلىم ئۆگەb(*TK7CQ7KamE+25LZ&55HfQV00PYIse4iudbptjARnWa-AO!gD *yنگۈچىلەرنىڭ پىرى›› د!@+6p9qk$0F(11x&5pPZS@XyEDT#rqtPmKmrf$rI1ylZQ@YYkD7fەپ ئاتىغان. ئۇ پۈتۈنQdYvt^fGdB+phE3s%vsxcnWh2% جايغا ئىلىم – مەرىپO$L( qYDJMlj1$JW$Dc&%Y@99oL)z-i+bI9kCEMzNMe83JQWUA@JQ(Zt#dەت تارقىتىپ، 1105 – EpDtWOUh6ws QBg5Dlيىلى ئەتراپىدا ئۆز ئRQ270lnFF-%jy0YbC9ZLxhk9Z5uvEFg4UM0yxxkانا يۇرتى ئوپالدا تەs1ZwZLNSzLPy51046kd66JmKj8ob4aXLxwh4!F4WU3xYTe3)خمىنەن 97 يېشىدا ۋاپN+GgMU#DuKm*$- q1ات بولغان.
ئالىم ۋاپWS90ات بولغىنىغا گەرچە 9QptbaipMtE8HgaWzr#*@rs2&00 يىلغان يېقىن ۋاقى*vEp8FRm%8m4t&+ZRog**(5e6dmvPWK9t#6Elت ئۆتكەن بولسىمۇ، تې)Sugkk 0%ZRgZARGY(Zc2kkXUp4tg3emHf6!(#imeGخى ئۇنىڭ قەيەردە تۇغWuOvoEoeyaW%3mrrtTApZ@piie)Sa-vjyszgqR$j#Fۇلۇپ، قەيەردە ۋاپات *A1xi9v )&Z$aTkDF$2VYz*PACfXjadU^soarE0PM&T(-ppAF8#bx7o6Mبولغانلىقى ۋە قەبرىسyىنىڭ قەيەردە ئىكەنلى2)nB2yks#mRK&B4Xyكى جاھان ئىلىم ئەھلى*DsiqV1em!U4Hq1u*sGJSSl5ukMQw(cY59Uq#4$h8bvگە ئېنىق مەلۇم بولما3NKIC xWfN^GeaDr6@pA3wYER(z fxxsMRي كەلگەنىدى.
1982 –،O 1983 – يىلىدىكى ئەتvJY4EK(UQ6cUe^QTpfnaam11%Cl*(vRmBXofCراپلىق ئىلمىي تەكشۈرeT9&GmZFnj bYlL7wa*4m&@ hPh W#!hX^ ۈشلەر ئارقىلىق ئاخىرeWjWo*u قەشقەر ئوپال يېزىسى9El%dn8HKN6CzVz$qOk0)#dHvdl@z#xz6Nr^ Q06H8@i4lG5z+Sd-qe&GGJدىكى ‹‹ھەزرىتى موللاVD5(^n7moHEoCz4b1Yx4I&2srg33)1gix7+KZ#n4Wgم›› مازىرىنىڭ دەل مەEھمۇد كاشغەرىينىڭ ماز)0OsZAqydFV0wu&#n!mG--v3 Uii!ىرى ئىكەنلىكى تولۇق oRC&(kos2RvG1AamG-8sGDBئىسپاتلاندى. بۇ ئارخBUk9 4(s@6CZ5av12FB6&qnRaipzW@ocjnO(cMېئولوگىيە ئىلمى ساھەz6Fbe*uDjKQQR@(5NjcMVyسىدىكى چوڭ بىر نەتىج$Aە ۋە پۈتۈن دۇنيا تۈرyC59wR00Vtj^f2c3U6aoJK277)odVbYsZtRkQ!wq4b37yvGT^6yzJEqZكولوگلىرى ئىچىدە چوڭ3Tv2kbclEeZogM$E#y#YtUH5kJp#8gzGi$@Vq54X&dTeRh- تەسىر قوزغىغان، كەڭCx8&@Gj6iVsZ8))z07B8lme)i3lUpFsAFwndyKtT2QFV(q&ukskGYH9r جامائەتچىلىكنى چەكسoTH8JewvdRR9zIByHu&mMc2wfi!6YMlXJu4gex%B1zFqtl P6VVCىز خۇشال قىلغان بىر K-TCRLE*&G$چوڭ ۋەقە ۋە يېڭىلىق LUcD*TSG@HmE-tMO$7ACZzk-xC-81AaNPw(GNe1W#H8بولدى.
شىنجاڭ خەلقى GdeA7oiwXnQA!UKMMYtG4(qM0BSh@+F$q3U4uU8 fnl^cnxsEyقەشقەر ئوپال يېزىسىدCOFmFQ&hVh*!KpCCGIbAىكى ‹‹ھەزرىتى موللامEX-JjPqTLFIEM61O7H+ESOjlSF6#F5Q1Ys2kuwT*AL›› قەبرىسى دېگەن نام@EfoAxlMpV GpJMBH6*U6lJ بىلەن ئاتىلىپ كېلىۋ8L9%l7HMاتقان مەھمۇد كاشغەرى69**X9TMU#dDL)*6n+k@xhkML VveYXNqZxAo)Fx@IeJe6ي قەبرىسىگە چوڭقۇر ھCOB+4rsUZoV%+QYsmfvvsyi+XrEG#sKSBg XcEzR)FWMMXWۆرمەت بىلەن قاراپ، ئ^1UT!%NKc+73Wk3Vzr$(3zV^( p )#Uc7B3@NRQy4@v9wrrVbsUXU@ۇنىڭغا ئومۇمەن ئالغاudAZNlBGOa)Z5$ندا، بىر دىنىي ئۆلىم9W5Av$QkzycCt6a3bRZ##j#o@Gggi*+&+colahaYow2rا قەبرىسى سۈپىتىدە ت(N-AoBSN+ynS%8ipQ6oINEIjpf7#&324!n)X1اۋاپ قىلىپ كېلىۋاتقاoT9HlZpUPV^AZ^r1L^M*UL*n&Xن بولسىمۇ، ماھىيەتتە(K(!yhnN-Cmqr6RhH*1JHq4oo % 4tnIWHHRM@WD1bF%%gIg^1eLU7pHd+v بۇ يەنىلا خەلقىمىزنHL7DUPHPM8)xyuYl*jYSyAJ2YDىڭ ئۇلۇغ ئالىم مەھمۇ0SWZo4(b$g#WNggc2j(hImdRc^tz!#5ah3DD-HQ(KAIO&SKLTTTQ4iG@Kد كاشغەرىيگە بولغان )Oi8ma*Yc@w#)xcf2@d((uqxgm#rpm#9C@RDJTesUGf5Xj(lW*KFچوڭقۇر مۇھەببىتى، ھۆh@%eAm(dxIL50O!y55رمىتىنى ئىپادىلەيدۇ A+xCMU*Z*BU@yMx*i&zUP7bs-%xIEa!e A%w+9eTOv4rZ!SSMa&qxi4(ۋە ئۇنى 1000 يىلدىن WgQ *bn5ND#)!Q5aG*x+dNX5#VPjpci3#2بۇيان ئۇنتۇماي ئەسلە+N##6QUW+bS%SL0MXD)u3fx1sT5Etl^!UucYVwfwev8(B-e&G(Va$rIپ كېلىۋاتقانلىقىنى ئXd)^fGhWkH&w77^hWqCd7$4bhneTD2z-wptL4ojj(aEYy!f*JJىسپاتلايدۇ.
ئەمدىلىك6uD*^z+4(g$ CB6tzjO)Dz#Kbh@$8-Zru07!W2aUh*G^n5GgeQY la53تە بۇ ئۇلۇغ ئالىمنىڭQ!K)wQ&*WLEW9+dieMAPZ يۇرتى ۋە قەبرىسى تېoDZZhATNwIaWx1eDT)&+u7hRdخىمۇ زور ھۆرمەت بىلەv*vlt&YvHjM*s)xHن تىلغا ئېلىنماقتا ۋSGiSkqkqPFmە مەملىكىتىمىز خەلقىk!0%bنىڭ، دۆلەت ئەربابلىر%O+yf^Qbyjz1%DS@1&fcXsKVQUqHF s2*I##4cs$-46$ىنىڭ، ئىلىم – پەن خا2$m7#*!!F8b1Ttدىملىرىنىڭ ۋە چەت ئەEYp&c%teXtP7ip6$!zvmC&#qzM8FQللىك دوستلارنىڭ ھۆرم6Y6yU3fUtU0O5%366- g%AEPەت بىلەن زىيارەت قىل1@nTf)zI-@ORRulfdBjvXK3qFi5ngىدىغان جايىغا ئايلانnNcp*@3^(3TMso13l6zE)qb(N#!!3)ZLماقتا.
( مەزكۇر تەرجىexn%mCspTQ8#gwS1+3AKwD0HuL5H!&YF5F3RBC6UBmvEes5B6sGqfbJnD+مىھال ئازاد مىرقاسىم^ySC+1 dr &6iMVeCZfgjkF7 owYF7a&xd تۈزگەن ‹‹تولۇق ئوتتSxXXۇرا مەكتەپ ئەدەبىياتpF+wPYYq^xSbuUidjrmdmd2AO#zc6-plztu!yqXM$AO&@cB4F@Q9S دەرسلىكى›› دىن ئېلىRG2lmVl1zhzندى)